Thomas Alva Edison wordt algemeen erkend als de vader van de gloeilamp. Officieel perfectioneerde Thomas Alva Edison tot 21 oktober 1879 zijn gloeilamp met koolstofdraad, die destijds een levensduur van iets meer dan 40 uur had. Rond 1900 gold elektriciteit en elektrisch licht in het bijzonder, nog altijd als een absoluut statussymbool. Heel lange tijd bleef de elektrische verlichting beperkt tot één enkel centraal lichtpunt in de kamer. Maar langzaam ontdekte de mens verlichting als sfeerschepper en daarmee groeide ook het aantal gloeilampen in de woning explosief aan.
De gloeilamp afgestraft
Dat de opmars van de elektrische verlichting een zegen was voor het wooncomfort, staat buiten alle discussie. Jammer genoeg was de gloeilamp die dat mogelijk maakte geen toonbeeld van efficiëntie. Van de toegevoerde elektrische energie wordt slechts 5 tot 10% omgezet in licht. De overige energie gaat gewoon verloren aan warmteontwikkeling. M.a.w. een peertje waarop 100 W vermeld staat, presteert eigenlijk slechts hooguit 10 W lichtenergie.
Het rendement van een gloeilamp laat zich enigszins verbeteren door de temperatuur van de gloeidraad hoger te laten oplopen, wat resulteert in een witter licht en minder verliezen door infraroodstraling,
maar dat verkort meteen de levensduur van de gloeidraad. Bij een normale gloeilamp werkt de gloeidraad op een temperatuur van ongeveer 2500°C, wat een levensduur van zowat 1000 uur mogelijk maakt.
In het kader van de algemene groene hype, heeft de Europese Unie in december 2008 besloten dat vanaf 1 september 2012 geen traditionele gloeilampen meer mogen geproduceerd worden in Europa.
In eerste instantie gaat het om matte gloeilampen en heldere gloeilampen van 80 W of meer. De productie van heldere gloeilampen met vermogens tussen 5 en 80 W zal tot en met 1 september 2012 gefaseerd worden stopgezet. De verkoop van klassieke gloeilampen door de distributie mag nog gewoon doorgaan, tot einde voorraden, om dan automatisch op te houden.
Halogeenverlichting, die eveneens gebruik maakt van een gloeidraad, mag wel gewoon verder geproduceerd worden tot 2016.
Alternatieven (spaarlamp, LED)
Het stopzetten van de productie van klassieke gloeilampen betekent echter ook dat duizenden lichtarmaturen bedreigd zijn, want zonder vervanglampen, geen licht. Gelukkig komt er sneller dan verwacht een oplossing vanuit de lichtindustrie. Het aantal formaten spaarlampen groeit snel aan als mogelijk alternatief, maar nu verschijnen er ook veel elegantere alternatieven, die de oorspronkelijke vorm van het ‘peertje’ behouden, maar gebruik maken van een energievriendelijker lichttechniek als halogeen en vooral ook LED. Voor eenzelfde lichtopbrengst is de ingestopte energie beduidend minder, wat zich positief uitwerkt op de CO2-uitstoot van de elektriciteitcentrales.
Zo bestaat de vertrouwde kaarsvorm met E14-fitting – frequent toegepast in kroonluchters – in een halogeenversie, die 28 W verbruikt i.p.v. 40 W voor de traditionele gloeilampversie. Dezelfde kaarsvorm met helder of mat glas is bovendien beschikbaar met ingebouwde LED-lichttechnologie en straalt dan voor 2 W toegevoerde energie liefst 10 W sprankelend licht uit. Het hoge rendement van LED-lichttechnologie levert niet alleen een besparing van ongeveer 80% op tegenover de uitstervende gloeilampen. De levensduur van LED-lampen bedraagt het 25-voudige t.o.v. gloeilampen. Dat alles maakt dat hun zuinigheid de meerprijs bij aankoop in 18 maanden laat terugverdienen.
Ook de veel voorkomende halogeenspots laten zich nu al vervangen door exemplaren met gelijke constructievorm, maar met ingebouwde LED-lichttechnologie. Een 3 W LED-spot vervangt een klassieke 35 W 2-pins halogeenspot.
LED-lichttechnologie gaat er bijzonder snel op vooruit. Niet alleen zullen we heel snel over alle denkbare traditionele lampenvormen kunnen beschikken met LED’s in plaats van een gloeidraad, ook de keuze aan lichtkleuren zal heel snel aangroeien.
Dankzij de nieuwste lichttechnologie beleven onze bestaande lichtarmaturen een tweede jeugd!