Technische begrippen
Wie zich over isolatie buigt, komt steevast in aanraking met een aantal technische begrippen:
K-waarde
Dit is waarschijnlijk het meest opduikende begrip, vooral sinds de invoering van de EPB-regeling op 1 januari 2006 (van overheidswege opgelegde normen voor energieprestatie en binnenklimaat).
De K-waarde staat voor de totale isolatiewaarde van een gebouw. Een laag getal duidt op een betere isolatiewaarde.
Het getal is het resultaat van de U-waarde (zie verder) van alle afzonderlijke elementen in de bouw (vloeren, muren, dak,…).
De waarde wordt tevens beïnvloed door de afmetingen en de bouwvorm van de woning. Een compacte woning scoort een lagere K-waarde. Een kubusvorm scoort beter dan wanneer alle woon-functies gelijkvloers zijn uitgespreid.
Specifieke calculatieprogramma’s laten de architect toe om de K-waarde van een woning te bepalen.
De werkelijke waarde kan verschillen van de theoretische berekening door het onzorgvuldig aanbrengen van de isolatie.
Sinds de invoering van de EPB-regeling op 1 januari 2006, moet een woning K-waarde 45 halen. Voordien was dat K-waarde 55.
Voor een nieuwbouwwoning moet voldaan worden aan alle normen opgenomen in de energieprestatieregeling. Dit sluit o.a. gecontroleerde ventilatie in.
Voor een verbouwing met architect, moet slechts het bijgebouwde deel beantwoorden aan de EPB-norm.
Lambda-waarde
De Lambda-waarde verwijst naar warmtegeleiding van een materiaal. Een lage waarde wijst op een slechts warmtegeleiding en bijgevolg op betere isolatie-eigenschappen.
Enkele voorbeelden:
- Minerale wol: 0,04
- Kurk: 0.046
- Polystyreenschuim: 0.035
R-waarde
Dit begrip staat voor de warmteweerstand en wordt berekend door de dikte van het isolatiemateriaal (in meter) te delen door de lambda-waarde.
Een hoger getal betekent een betere isolerende werking van het product. Een dunner isolatieproduct kan dus even goed tot beter scoren dan een dikker materiaal, voor zover de lambda-waarde maar lager ligt.
De R-waarde kan nuttig zijn bij prijsvergelijking van isola-tiematerialen.
U-waarde
De U-waarde verwijst naar de warmtedoorgangscoëfficiënt. Elk materiaal laat een hoeveel warmte door, die bijgevolg verloren gaat. Dat is o.a. het geval tussen een binnen- en buitenmuur.
De U-waarde geeft aan hoeveel warmte per uur, per vierkante meter en per graad overgedragen wordt van de lucht binnen naar de lucht buiten de woning. Hoe lager de waarde, hoe beter de isolerende werking van het materiaal.
De U-waarde is belangrijk voor bouwmaterialen waarvan niet zelf de dikte kan bepalen, zoals bv. ramen en vloeren.
Enkele voorbeelden:
- Enkel glas: 5,7
- Super-isolerend glas: 1,1
Dikte isolatiematerialen
Gezien het belang van de lambda-waarde (warmtegeleiding) is er geen exacte dikte te bepalen voor de isolatiematerialen.
In het kader van een K-waarde 45 geven we enkele voorbeelden als minima:
- Spouwmuur: 4 tot 6 cm
- Vloeren: 4 cm
- Daken: 8 tot 10 cm
- Beglazing: gewoon dubbel glas
Isolatie als basis
Isolatie is de basis voor duurzaam wonen en bouwen. Een efficiënte isolatie vermindert automatisch de noodzaak aan energie voor verwarming of koeling.
Investeren in speciale technieken als zonne-energie heeft geen zin zonder een maximale isolatie. In een niet-geïsoleerde woning schieten dergelijke technieken hun doel voorbij en bete-kenen ze bijgevolg een zinloze investering.
Mis geen isolatiekansen
Bij nieuwbouw is het aanbrengen van de meest optimale isolatie veel gemakkelijker en voordeliger dan bij renovatieprojecten.
Niet alleen de gekozen isolatiematerialen spelen een rol voor het resultaat, ook de zorg waarmee de materialen worden aange-bracht is belangrijk. Hou bij het uitzoeken van de isolatie ook rekening met de oriëntatie van de woning. Zo bereikt men een dubbel effect: isolatie tegen koude in de winter en tegen overdreven opwarming in de zomer.
Terugverdieneffect
Een goede isolatie verdient de investering terug door de gerealiseerde besparing op verwarming en/of koeling. Het is zelfs mogelijk met een minder krachtige en bijgevolg goedkopere verwarmingsinstallatie rond te komen.
Bij een nieuwbouwwoning met K-waarde 45 is een meerinvestering aan isiolatie vereist van 1200 tot 3000 euro t.o.v. de vroeger geldende K-waarde 55. Gespreid over 20 jaar, resulteert dit in een meerkost van 7 tot 18 euro per maand. Daar staat echter een energiebesparing tegenover tot 22 euro/maand.
Bovendien zijn er nog tal van financiële voordelen te halen uit subsidies (regionaal afhankelijk) en/of fiscale aftrek.
Isoleren is comfort
Een goed geïsoleerde woning voelt comfortabeler aan, omdat de wanden en ramen niet langer koude uitstralen in de winter. Koud aanvoelende muren vormen tevens de basis voor schimmelvorming.
Warmteverliezen bij een klassieke woning:
- Ramen: 29 %
- Schoorsteen: 27 %
- Dak: 20 %
- Muren: 19 %
- Vloer: 5 %
Bij renovatiewerken is het isoleren van het dak een eerste aangewezen ingreep. Vervolgens zijn de ramen aan de beurt.
Luchtdicht
Omdat er een belangrijk verschil is tussen de gemeten temperatuur en de ‘gevoelstemperatuur’ moet dit fenomeen absoluut geweerd worden in onze woning. Dat kan slechts door tocht en wind buiten sluiten of m.a.w. de woning ‘luchtdicht’ te isoleren.
Speciale aandacht gaat naar het dichten van kieren en spleten. Hiervoor komen siliconen en tochtstrips in aanmerking.
Bij ramen en of deuren moet de isolatie zo nauw mogelijk aansluiten om koudebruggen uit te sluiten. Resterende spleten moeten altijd opgevuld worden.
Zorg bij buitendeuren voor een hermetisch afsluiten van de luchtspleet onderaan het deurblad.
Voorzie ook een winddicht onderdak.
Dubbele werking
Een efficiënte isolatie weert de warmte uit de woning tijdens de zomer en houdt ze binnen in de winter. Niet alle isolatie-materialen kunnen deze dubbele werking verzekeren.
Hoe dikker de isolatie, hoe beter de warmte wordt ingekapseld. Draag er zorg voor dat het isolatiemateriaal perfect aansluit op het te isoleren vlak en dat er geen openstaande naden zitten tussen de isolatievlakken. Een optie is het overlappend en 2-lagig aanbrengen van de isolatievlakken.
Een kier van 1 mm breed en 1 meter lang op een totale oppervlakte van 1 vierkante meter veroorzaakt 3,8 keer meer warmteverlies dan via de resterende 999 mm. (bron: VIBE)
Muren en daken met zuidoost en zuidwest oriëntatie vereisen isolatiematerialen die de warmte lang tegenhouden. Deze isolatie is aanzienlijk duurder, maar biedt meer comfort in de zomer, zonder toevlucht te moeten nemen tot koeling.
Vocht als boosdoener
Wanneer vocht kan indringen en de isolatie het opslorpt, dan voelt dit koud aan en ontstaan schimmels. Isolatie moet dan ook beschermd worden tegen vocht van buitenaf.
Het onderdak, dat onder de dakbedekking is aangebracht, neemt deze rol op zich voor de dakisolatie. Wanneer de dakbedekking volledig luchtdicht is, dient men dampvorming van binnenuit te voorkomen, daar het vocht niet langer kan ontsnappen. Dat noodzaakt tot een vochtbescherming van binnenuit.
Alleen al door onze ademhaling komt veel vocht in de woonruimte terecht. Wanneer dit vocht in contact komt met koude vlakken, zal het condenseren. Dit kunnen we vermijden door het aanbrengen van een hermetisch afgesloten dampscherm aan de binnenkant van de isolatie.
Lijm het scherm aan de randen, met de vloer of met de muren. Ook de overlappingen moeten zorgvuldig worden afgeplakt. Leidingen mogen het dampscherm niet doorprikken, daar anders vocht langs deze doorgangen tot bij de isolatie kan komen. Dit is te omzeilen door bovenop het dampscherm een lattenwerk aan te brengen waartussen de leidingen lopen.
Het dampscherm is onontbeerlijk voor een goede isolatie.
Waarom koudebruggen vermijden ?
Op technisch vlak : Vocht in de wanden en risico op corrosie van de wapening.
Op vlak van gezondheid: Verminderde luchtkwaliteit in het gebouw en vermindert thermisch comfort (koude wanden).
Op esthetisch vlak: Afgeleefde indruk (schimmels en zwammen) en de binnenafwerking vereist een regelmatig en duur onderhoud.
Op economisch vlak : Tot 15% minder energieverlies dan voorzien.
EPB regelgeving: De EPB regelgeving streeft naar bouwen zonder koudebruggen.
Isoleren staat nooit alleen
Wie isoleert sluit tocht uit, maar vermindert daardoor ook de luchtcirculatie in de woning. Goed isoleren vereist altijd een voldoende gecontroleerde ventilatie om schimmelvorming te vermijden.
